Është pyetja e parë që bën pothuajse çdo grua kur merr vesh se është shtatzënë. Dhe është pyetja e duhur.
Përgjigjja e mjekësisë ka ndryshuar plotësisht në tridhjetë vitet e fundit. Dikur lëvizja shihej si rrezik për bebin. Sot udhëzimet ndërkombëtare e konsiderojnë atë një ndërhyrje të nevojshme, jo një leje që jepet me kujdes.
Ndryshimi nuk erdhi nga moda. Erdhi nga të dhënat.
Çfarë tregojnë studimet
Udhëzimi kanadez i vitit 2019, i hartuar nga Shoqata e Obstetërve dhe Gjinekologëve të Kanadasë, u ndërtua mbi dymbëdhjetë rishikime sistematike. Përfundimi është i qartë: aktiviteti fizik me intensitet të moderuar nuk lidhet me abort spontan, me vdekje perinatale, me lindje të parakohshme dhe as me peshë të ulët të bebit në lindje.
Një meta-analizë e vitit 2018, që përfshiu njëqind e tridhjetë e pesë studime, arriti në të njëjtin rezultat. Nga pesëmbëdhjetë studime të kontrolluara e të randomizuara doli edhe një gjetje tjetër: gratë që lëviznin kishin tridhjetë e nëntë për qind më pak gjasa që bebi të lindte me peshë të tepërt, pa asnjë efekt negativ mbi rritjen e tij normale.
Kolegji Amerikan i Obstetërve dhe Gjinekologëve e thotë me fjalë edhe më të drejtpërdrejta. Në mungesë të komplikacioneve, lëvizja gjatë shtatzënisë është e sigurt dhe e dëshirueshme. Dhe shton diçka që meriton vëmendje: mosveprimi është një faktor rreziku më vete.
Çfarë parandalon lëvizja
Këtu shifrat janë të forta.
Gratë që lëvizin rregullisht kanë deri në dyzet për qind më pak rrezik të zhvillojnë diabet gestacional, hipertension gestacional dhe preeklampsi.
Dyzet për qind nuk është një detaj. Është diferenca mes një shtatzënie që ecën vetë dhe një shtatzënie që kërkon ndjekje mjekësore të vazhdueshme.
Një meta-analizë e vitit 2018 gjeti gjithashtu se lëvizja redukton simptomat e depresionit gjatë shtatzënisë. Për depresionin pas lindjes provat janë ende të pamjaftueshme, ndaj kjo nuk mund të premtohet.
Miti i njëqind e dyzet rrahjeve
Ndoshta e ke dëgjuar: pulsi nuk duhet të kalojë kurrë njëqind e dyzet rrahje në minutë.
Ai kufi u vendos në vitin 1985. Është tërhequr zyrtarisht nga të gjitha udhëzimet, sepse nuk kishte bazë shkencore. Sot intensiteti matet ndryshe, dhe do ta shohim në një shkrim tjetër.
Nëse dikush ta thotë ende sot, po të jep një këshillë nga dekada e kaluar.
Kur lëvizja nuk lejohet
Kjo pjesë ka rëndësi po aq sa e mëparshmja, ndoshta më shumë.
Ka gjendje ku aktiviteti fizik është i ndaluar plotësisht. Mes tyre: çarja e parakohshme e membranave, kërcënimi për lindje të parakohshme, gjakderdhje vaginale e vazhdueshme dhe e pashpjeguar, placenta previa e konfirmuar pas javës së njëzet e tetë, preeklampsi ose hipertension i rëndë, pamjaftueshmëri e qafës së mitrës, kufizim i rritjes intrauterine, shtatzëni shumëfishe e rendit të lartë, si dhe sëmundje kardiovaskulare ose sistemike të rënda.
Ka pastaj gjendje të tjera që kërkojnë vlerësim mjekësor përpara se të fillosh: histori abortesh të përsëritura, hipertension i lehtë ose i moderuar, lindje e parakohshme në të kaluarën, anemi e rëndë me simptoma, çrregullime të të ushqyerit, shtatzëni binjake pas javës së njëzet e tetë.
Asnjë listë e lexuar në internet nuk zëvendëson mjekun që të ndjek. Ajo listë tregon vetëm se pyetja ia vlen të bëhet.
Shenjat që të thonë të ndalosh
Edhe në një shtatzëni pa probleme, ka sinjale që kërkojnë ndërprerje të menjëhershme dhe kontakt me profesionistin: humbje e lëngut amniotik ose gjakderdhje, vështirësi në frymëmarrje përpara se të nisësh përpjekjen, marrje mendsh ose ndjesi të fikëti, dhimbje gjoksi, dhimbje koke, dobësi muskulore, dhimbje ose ënjtje në pulpa.
Këto nuk janë shenja për t’i pritur të kalojnë vetë.
Çfarë mbetet
Në një shtatzëni pa komplikacione, lëvizja me intensitet të moderuar është e sigurt. Kjo nuk është një opinion. Është qëndrimi i përbashkët i ACOG, i Organizatës Botërore të Shëndetësisë dhe i udhëzimit kanadez.
Ajo që ndryshon nga grua në grua është pikënisja, dhe atë e njeh vetëm mjeku yt.
Ky shkrim ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën mjekësore. Përpara se të fillosh çfarëdo forme aktiviteti fizik gjatë shtatzënisë, fol me mjekun që të ndjek.
Burimet
- Mottola MF, Davenport MH, Ruchat SM, et al. 2019 Canadian Guideline for Physical Activity throughout Pregnancy. Br J Sports Med. 2018;52(21):1339-1346. DOI: 10.1136/bjsports-2018-099941
- ACOG Committee Opinion No. 804. Obstet Gynecol. 2020;135(4):e178-e188. DOI: 10.1097/AOG.0000000000003772
- Davenport MH, Meah VL, Ruchat SM, et al. Impact of prenatal exercise on neonatal and childhood outcomes. Br J Sports Med. 2018